معاون سازمان منابع طبیعی گفت: سالی 400 میلیارد مترمکعب بارش داریم که 300 میلیارد آن با تبخیر و تعرق هدر میرود.
حسن وحید، معاون آبخیزداری سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور افزود: شرایط کشور علی رغم ظرفیتها و پتانسیلهای که در بخشهای مختلف داریم، هم وسعت سرزمینی و هم تعداد حوزه آبخیز، 125 میلیون هکتار وسعت حوزه آبخیز کشور است.
نرخ فرسایش خاک در ایران بالاتر از میانگین جهانی
به گزارش تسنیم، وی گفت: با توجه به بارندگیها و پراکنش بارندگی و شرایطی که در کشور وجود دارد، با یکسری از بحرانها مانند سایر کشورها هم مواجه شدهایم، من جمله تغییر اقلیم و خشکسالی. منتها مباحثی که در کشور ایجاد شده است چند بحران زیست محیطی را برای ما ایجاد کرده است مثل فرسایش خاک که یکی از مهمترین مباحث اصلی در کشور است که متأسفانه نرم فرسایش خاک ما نسبت به دنیا یک مقدار بیشتر است، حدود 15.4 تن در هکتار در سال که عدد بالایی است یعنی حدود 1 و نیم تا 2 میلیارد مترمکعب فرسایش خاک در سطح کشور، خاک غنی کشاورزی کشور که هر سانتیمتر آن حدود صدها سال طول میکشد تا ایجاد شود، فرسایش پیدا میکند.
معاون آبخیزداری سازمان منابع طبیعی افزود: نکته بعدی افت شدید سفرههای آبهای زیرزمینی است، الان طبق آخرین آمار از وزارت نیرو، حدود 160 میلیارد مترمکعب کسری سفرههای آبهای زیرزمینی داریم. این دو مسئله باعث شده است توان سرزمینی ما خیلی کاهش پیدا کند که اخباری که مربوط به فرونشست و موارد اینچنینی و گردوغبار و ریزگردها و کاهش توان سرزمین در سطح کشور وجود دارد علی رغم ظرفیتهایی که وجود دارد از مباحث عدم توجه به این مقوله است.
وحید اضافه کرد: اگر ظرفیت پوشش را یک مقدار در سطح کشور افزایش بدهیم که طرحهای آبخوان داری و آبخیزداری یکی از مباحث اصلی در این زمینه است، میتوانیم از بخشی از این بحرانها عبور کنیم.
به گفته وی، نکته اینکه براساس آخرین آمار سالیانه، حدود 400 میلیارد مترمکعب حجم بارش در سطح کشور است که حدود 300 میلیارد مترمکعب حجم تبخیر و تعرق و حدود 100 میلیارد و الان 80 میلیارد سهم آب قابل برنامه ریزی ما است. عملاً 75 درصد حجم بارش کشور تبخیر میشود و 25 درصد سهم آب در دسترس ما است.
آبخیزداری؛ راهکار افزایش آب قابل دسترس کشور
معاون آبخیزداری سازمان منابع طبیعی ادامه داد: یکی از مهمترین اثراتی که طرحهای آبخیزداری و آبخوان داری و منابع طبیعی دارد این است که ما سطح تبخیر را میتوانیم کاهش بدهیم. یعنی اگر پوشش گیاهی مناسبی داشته باشیم سطح تبخیر کاهش پیدا میکند، هرچقدر سطح تبخیر را کاهش بدهیم به نسبت میزان آب قابل دسترس افزایش پیدا میکند و به همان میزان هم میتواند میزان فرسایش خاک را کنترل کند.
وی افزود: از همه مهمتر اینکه آبی که بعنوان روان آب است، سیلاب است و باعث تخریب میشود و از دسترس خارج میشود و وارد دریای آزاد میشود را بتوانیم کنترل کنیم.
تبخیر ۷۵ درصدی آب در کشور
وحید گفت: آخرین تحقیقاتی که در این زمینه شده است نشان میدهد که الان متوسط تبخیر 75 درصد است، افزایش سطح پوششی نشان داده است که میتواند به 58 درصد کاهش پیدا کند، یعنی حدود 10 یا 12 درصد کاهش دارد که عدد بالایی است که اگر توجه به مباحث مرتبط با حفظ آب و خاک و پوشش گیاهی در سطح کشور شود که بتوانیم سطح پوشش گیاهی را افزایش بدهیم و طراحی آبخیزداری منجر به حفظ آب و خاک میشود میتواند اثرات خوبی در بحث حفاظت از خاک و مدیریت منابع آبی را داشته باشد.
تحلیل خبر
خسارتهای خاموش و بیسر و صدا به کشور
دکتر محمدمهدی جعفری زاده
خسارتهایی که به کشور و ملت وارد میشود را میتوان به دو دسته تقسیم کرد؛ یکی خسارتهایی که واضح و آشکار است و سر و صدا دارد، لذا مردم آن را متوجه میشوند و دیگری خسارتهایی که خاموش و بیسر و صدا است و مردم گاهگاهی متوجه آن شده و بعضی از مردم هم شاید هیچگاه متوجه آن نشوند. این دو نوع خسارت میتواند «جانی» یا «مالی» یا «سرزمینی» یا مجموعهای از آنها باشد.
خسارتهای نوع اول که واضح و آشکار و همراه با سر و صداست همانند خسارتهای اقتصادی که در پرتو تحریمها یا نابسامانی ماهیت اقتصاد کشور به ملت و دولت وارد میشود؛ همانند افزایش نرخ ارز، سقوط ارزش پول ملی، افزایش قیمت طلا، سکه، خودرو، مسکن، دارو و درمان، گرانی و تورم کالاها و خدماتی که مردم به صورت روزمره با آن سروکار دارند و همه متوجه این خسارتها میشوند. اما نوع دوم که خسارتهای خاموش و بیسر و صداست و در درازمدت آثار خود را نشان خواهد داد، بسیار مهم و حیاتی هستند و باید دائماً توسط رسانههای حقیقی و مجازی اخبار آنها در اختیار مردم قرار داده شده و براهمیت آن تاکید شود شاید با فشار افکار عمومی، جلوی آنها گرفته شود، از جمله آنها خسارتهایی است که به «آب» و «خاک» کشور وارد میشود.
طبق اعلام معاون سازمان منابع طبیعی کشور «سالانه 400 میلیارد مترمکعب بارش داریم که 300 میلیارد آن تبخیر و تعریق شده یا به صورت روان آب و سیلاب از کشور خارج و وارد دریای آزاد میشود» همچنین «حدود 2 میلیارد مترمکعب فرسایش خاک داریم، آن هم نه خاک عادی، بلکه خاک غنی کشاورزی که هر سانتیمتر آن صدها سال طول میکشد تا ایجاد شود»
پس باید برای حفظ «منابع آبی» و «خاک غنی و ارزشمندمان» مدیریتی قوی وارد میدان شود تا جلوی این خسارتهای بسیار مهم و غیرقابل جبران که خاموش و بیسر و صداست، بگیرد.
چرا باید در این شرایط خشکسالی کشور، از 400 میلیارد مترمکعب آب باران، 300 میلیارد آن از دست برود؟ آیا در دنیای پیشرفته امروز، راه حلی برای حفظ و نگهداری آنها وجود ندارد؟
چرا باید سالیانه حدود 2 میلیارد مترمکعب از غنیترین و سرنوشت سازترین خاک کشور که طی میلیاردها سال بوجود آمدهاند، به راحتی دچار فرسایش شود و از بین برود؟ با توجه به اینکه از نظر متخصصان، بهترین روش برای حفظ این خاکها، گسترش پوشش گیاهی است که هم میتواند جلوی تبخیر و تعریق آب گرفته و هم مانع سیلاب و روان آبهایی که به دریا میریزند، شود و هم گرد و غبارها و ریزگردها را کنترل کند و از همه مهمتر مانع فرسایش خاک ارزشمند کشورمان شود، باید مسئولان ذیربط در این زمینه طرح و برنامههای اجرایی ارائه دهند و سریع آنها را عملیاتی کنند تا این گونه کشور و ملت خسارتهای سنگین نبیند.