رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات با تأکید بر ضرورت بومی‌سازی هوش مصنوعی گفت: با توجه به استفاده گسترده از ابزارهای هوش مصنوعی در سازمان‌ها و حوزه‌های مختلف، باید نسبت به حفظ داده‌ها و جلوگیری از خروج اطلاعات حساس کشور دقت بیشتری داشته باشیم و توسعه فناوری‌های بومی را جدی بگیریم.
به گزارش ایسنا، محمدحسین شیخی در آیین اختتامیه رویداد مسئله‌محور هوش مصنوعی، با قدردانی از برگزارکنندگان این رویداد اظهار کرد: از دکتر بکایی و همکاران ایشان در مرکز بابت فعالیت‌هایی که انجام داده‌اند، تشکر می‌کنم و خدا قوت می‌گویم. امروز شاهد برگزاری رویدادی هستیم که با فعالیت جوانان کشور در حوزه هوش مصنوعی ارتباط دارد. در شرایطی قرار داریم که کشور درگیر جنگ است و امیدواریم به برکت خون شهدا و با تلاش مردم و مسئولان، ایران از این مقطع با موفقیت عبور کند.
رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات با اشاره به اهمیت هوش مصنوعی، افزود: موضوع بسیار مهمی که امروز باید مورد توجه قرار گیرد، آینده هوش مصنوعی است. هوش مصنوعی در تصمیم‌گیری‌ها و حکمرانی نقش بسیار مهمی پیدا کرده و در کشورهای مختلف نیز به صورت جدی درباره نقش آن در آینده کشورها بحث می‌شود.
وی ادامه داد: در آینده، کشورهایی موفق‌تر خواهند بود که بتوانند استفاده بهتری از هوش مصنوعی داشته باشند. حتی در جنگی که با آن مواجه هستیم نیز شاهد استفاده گسترده از سامانه‌های هوش مصنوعی هستیم و جنگ امروز، جنگی پیچیده است که در آن از ظرفیت‌های هوش مصنوعی به شکل گسترده استفاده می‌شود.
شیخی اظهار کرد: وقتی هوش مصنوعی در حوزه دفاعی مورد استفاده قرار می‌گیرد، طبیعی است که در سایر حوزه‌ها نیز کاربرد پیدا کند. معمولاً سرریز فناوری‌های دفاعی در سایر صنایع نیز دیده می‌شود و این موضوع درباره هوش مصنوعی و سایر فناوری‌های نوین نیز قابل مشاهده خواهد بود.
وی با اشاره به فعالیت‌های پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات در حوزه هوش مصنوعی گفت: ما در پژوهشگاه از فعالیت جوانان کشور در حوزه هوش مصنوعی استقبال می‌کنیم و تلاش داریم به آنها برای تیم‌سازی و تبدیل ایده‌ها به محصولاتی که بتوانند بازار داشته باشند، کمک کنیم.
رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات تأکید کرد: معمولاً پژوهشی موفق است که یک سیستم و سازوکار درست پشت آن قرار داشته باشد. اگر پژوهش به یک مدل کسب‌وکار متصل نشود، موفق نخواهد بود و ما باید کمک کنیم این زنجیره کامل شود.
شیخی با اشاره به ضرورت توجه به امنیت داده‌ها در توسعه و استفاده از هوش مصنوعی گفت: موضوع دیگری که با همکاری همکاران پژوهشکده امنیت دنبال می‌کنیم، استفاده از هوش مصنوعی و موضوع داده‌هاست. هوش مصنوعی به‌شدت در حال ورود به حوزه‌های مختلف است و باید مراقب باشیم اطلاعات کشور از طریق استفاده از این فناوری‌ها از کشور خارج نشود.
وی ادامه داد: امروزه در بسیاری از حوزه‌ها و سازمان‌ها از هوش مصنوعی استفاده می‌شود و این استفاده حتی به فعالیت‌هایی مانند پاسخ به نامه‌ها و شناسایی و تحلیل متن نیز رسیده است. بنابراین، در استفاده از هوش مصنوعی و به‌ویژه در موضوع بومی‌سازی این فناوری، باید ملاحظات لازم را با دقت در نظر بگیریم. پروژه‌هایی نیز در کشور در همین حوزه در حال انجام است و باید تلاش کنیم ظرفیت‌های داخلی را برای توسعه هوش مصنوعی تقویت کنیم.
شیخی با تأکید بر نقش جوانان در آینده کشور گفت: آینده کشور توسط جوانان ما رقم می‌خورد و ما در فعالیت‌های خود حتماً از جوانان و پژوهشگرانی که در کشور مشغول فعالیت هستند، حمایت خواهیم کرد. در شرایطی که تلاش‌هایی برای تأثیرگذاری بر انگیزه و امید جوانان، دانشجویان و پژوهشگران وجود دارد، انجام چنین فعالیت‌هایی می‌تواند بسیار تأثیرگذار و مفید باشد و به حفظ روحیه و ایجاد انگیزه در میان جوانان کمک کند. من این فعالیت‌ها را از همین منظر نگاه می‌کنم و از آنها حمایت خواهم کرد و هرگونه کمکی که از دست ما برآید، برای پیشبرد این فعالیت‌ها انجام خواهیم داد.
رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات خاطرنشان کرد: مطمئنم همکاران این مجموعه برای جوانان و دانشجویان وقت زیادی می‌گذارند و با انگیزه و احساس مسئولیت، این فعالیت‌ها را دنبال می‌کنند.
تحلیل خبر
حفاظت از حریم خصوصی کاربران چگونه محقق می شود؟
وحید جعفری زاده دانشجوی دکترای مهندسی کامپیوتر
با پیشرفت سریع تکنولوژی و به خصوص هوش مصنوعی، ارزش «داده» روز به روز در جهان بیشتر می شود. سالها قبل در یادداشتی که در روزنامه طلوع به چاپ رسید، بررسی کردیم که احتمالا در آینده نه چندان دور، داده (Data) ارزشمندترین دارایی در جهان خواهد بود؛ حتی بالاتر از منابع انرژی و منابع آب! فراموش نکنیم پایه و منبع اصلی آنچه امروز در پیشرفتهای هوش مصنوعی می بینیم همان داده هایی هستند که سالهای سال در فضای اینترنت منتشر و جمع آوری شده اند. مدلها و ابزارهای بزرگ هوش مصنوعی مانند ChatGPT، Gemini، Grok، Copilot، DeepSeek و... همگی از نوع مدلهای مولد از پیش آموزش دیده یا Generative Pre-Trained هستند به این معنی که شرکتهای سازنده، این مدلها را با استفاده از حجم بسیار عظیمی از داده هایی که قبلا در سطح جهان منتشر شده اند، آموزش داده و این مدلها را بر پایه آنها ساخته اند.
همانطور که گفته شد، این مدلها از نوع مولد هستند و همچنین قابلیت بهبود، آموزش و به روز شدن بر اساس استفاده کاربران و اطلاعاتی که کاربران به آنها می دهند را دارند؛ به عبارت دیگر این مدلها و ابزارها بر اساس پرس و جوهایی که کاربران از آنها می کنند و اطلاعاتی که به آنها می دهند، خود را بهبود می بخشند و از اطلاعات گرفته شده از کاربران برای پاسخ دادن به سایر کاربران نیز استفاده می کنند.
با توجه به آنچه گفته شد، اهمیت دو شاخه «امنیت» یا Security و «حریم خصوصی» یا Privacy در جهان امروز به صورت تصاعدی افزایش پیدا می کند. بحث «حریم خصوصی» به ویژه در کشور ما همچنان مغفول مانده و اهمیت آن نادیده گرفته شده است، اما همانطور که رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز گفته، تعلل در این زمینه می تواند اطلاعات حساس کاربران را افشا کند. تاکید این مقام مسئول بر لزوم مراقبت از اطلاعات کشور از طریق استفاده از این فناوری‌هاست، اما بحث «حریم خصوصی» ابعادی گسترده تر دارد.
در گام اول لازم است در کشور قوانینی به روز و جدید برای این منظور تدوین و اجرایی شود. استاندارد و چارچوب حریم خصوصی پیش از هر چیز نیازمند تدوین قوانین و مقرراتی است که هم انعطاف داشته باشد و هم در زمینه حفظ حریم خصوصی (privacy preserving) سخت گیر باشد.
در گام بعد، بایستی یک نظام داده برای کشور تدوین و عملیاتی شود. نظام داده مرحله ای فراتر از قوانین و مقررات است که مواردی چون جمع آوری داده، نحوه تعامل داده ها، مراجع اصلی داده، الزامات حریم خصوصی در پردازش و تحلیل داده ها و... را شامل می شود.
در مراحل بعد و بر اساس آنچه در دو گام اول تدوین و تعیین شده، می توان ساخت و توسعه ابزارهای بومی یا تعامل و توافق با ابزارهای بین المللی برای رعایت الزامات و چارچوبهای استاندارد شده برای کاربران ایرانی را در دستور کار قرار داد. مسئله و نکته مهم این است که نباید از ابتدا فقط به فکر جایگزینی ابزارهای بومی با ابزارهای بین المللی بود چرا که حتی اگر محدودیتهای داخلی و نبود زیرساختها و... را هم نادیده بگیریم و فرض کنیم که چنین ابزارهایی ساخته و عمومی شوند، مشکل و تهدید افشای داده های حساس کاربران در سکوهای بومی همچنان وجود خواهد داشت.